تایخچه طلا و جواهر در ایران باستان

نوشته شده در سپتامبر 13, 2017 / توسط alaembastanistrong

تایخچه طلا و جواهر در ایران باستان

با تامل در سیر تکاملى تمدن ها ،متوجه مى شویم که انسان ها در ادوار مختلف ،همواره متناسب با سطح فرهنگ خود ؛به دنبال زیبایى و تزیینات بوده و براى ایجاد این تزیینات ،از طبیعت و محیط اطراف ،بهره گرفته اند . در طى قرن ها از فرهنگى به فرهنگ دیگر ،مواد کمیاب و زیبا مانند : صدف ،استخوان ،سنگریزه ،عاج، پنجه ى حیوانات ، چوب ،سنگ ،مروارید ،مرجان و مینا ،مواد قیمتى نامیده مى شدند .از این مواد ،متناسب با طبیعت محل زندگى و فرهنگ ،در تزیینات ،بهره گرفته مى شد. در این میان ،ایران همواره سردمدار فرهنگ و تمدن ،بوده و داراى سنن خاص خود در طراحى و استفاده از جواهرات ،سنت ها ى خاص خود را به کار برده است . جواهرات در ایران ،تاریخچه کهن و پر فراز و نشیبى دارد .در ایران باستان ،از جواهرات علاوه بر زیبایى براى رفع بلا و طلسم خدایان بد سرشت ،استفاده مى شد همچنین جواهرات ،نشان دهنده مقام اجتماعى شخص و اصالت خانوادگى او نیز بود .

در ایران براى ساخت جوارهات ،از طلا ،نقره ، و برنز و انواع سنگ هاى رنگى استفاده مى شده است و از آن جا که ایرانیان اهمیت زیادى به تجمل و آراستگى مى دادند ،از نظر جواهرات براى تزئین لباس ها ،آرایش مو و ساخت ظروف استفاده مى کردند و از این نظر ،ایرانیان در هر دوره تاریخى ،داراى سبک و نقش و نگارهاى ویژه اى شدند . سرانجام از قرن نوزدهم ،با نفوذ اروپائیان به ایران ،بسیارى از تکنیک ها و سبک هاى ایرانى کمر نگ و کمرنگ تر شدند ،اما ایران ،همچنان فرهنگ غنى خود را در دل اقوام و قبایل خود حفظ کرد و بدین ترتیب برخى مدل هاى سنتى ،در بین قبایل ،از جمله اقوام کرد ،ماندگار شد. متاسفانه امروزه نیز از طرح هاى غربى استقبال بیشترى مى شود .فرهنگ نادرست غرب پرستى ،دامن گیر صنعت جواهرسازى نیز شده رو به گسترش است به گونه اى که بسیارى از طرح هاى ایرانى ،در ایرن صنعت رو به فراموشى رفته است .اکنون زمان آن فرا رسیده است که با تجدید نظر در طرح ها و فرهنگ سازى ،مانع پیشرفت این سیر نزولى شویم و آفرینش سبکى خاص را جایگزین تقلید از سبک هاى غربى نموده ،فرهنگ ایرانى را از فراموشى حفظ نماییم . در این جا به منظور آشنایى با فرهنگ سنتى ،کهن و اصیل ایرانیان در ساخت طلا و جواهر و سیر تکامل این صنعت در کشورمان از ادوار دور تا کنون ،به بررسى کوتاه تاریخچه جواهرات در ایران مى پردازیم .


ایران قبل از اسلام
هزاره دوم قبل از میلاد ساکنان فلات ایران ،در سال هاى 300 تا 1300 قبل از میلاد ،از زیور آلات مسى و نیز رشته هایى از مهر ه هاى رنگارنگ استفاده مى کردند . در نیمه اول این هزاره ،جواهراتى به صورت گردنبند ودستبند ،با دانه هایى مانند تخمه هاى خربزه و جدا کننده هاى توخالى طلایى ساخته شدند که هم مردان و هم زنان از آنها استفاده مى کردند . در ” Susa” در شمال غربى ایران نیز هنرمندان از همان تکنیک و طراحى ،براى ساختن جواهرات استفاده مى کردند و در شهر سوخته ،واقع در استان سیستان و بلوچستان جواهرات توسط صنعتگران بومى ساخته میشد.


هزاره اول قبل از میلاد مخلوط شدن گروه هاى قومى و گروه هاى تازه واردى که به دلیل برانداخته شدن سلسله پادشاهان در بین النهرین به ایران وارد شده بودند و نژاد آریایى از شمال ،آداب و سنت هاى غنى را ایجاد کردند ، این سنت هاى هنرمندانه ،د رحفارى هاى باستن شناسى کشف شده است . به طور مثال ،در استان آذربایجان ،استخوان هاى دخترى مربوط به سال هاى 800 تا 1000 میلادى کشف شد که با دیسک ها ،پیشانى بند ،دستبند ،انگشتر ،خلخال و رشته اى از هفت مهره برنزى ،تزیین شده بود . در این هزاره ،در استان لرستان ،گروهى از برنز کاران سکونت داشتند که سنجاق ها و زیور آلاتن مذهبى و تزیینى ؛همراه با نقش و نگارهایى از توتم ،(مانند خنجر ،شمشیر و ابزار آلات جنگى ) مى ساختند .براى زدن طرح هاى افسانه اى ( اژدها و دیوها ) ،و همچنین براى ساخت دیسک و تیردان ،صفحات فلزى را چکش کارى مى کردند .


هخامنشیان در زمان هخامنشیان ،کار با طلا و هنر جواهرسازى ،نتیجه هماهنگى سنت هاى مختلف ،به روشى بسیار ماهرانه بود. تعدادى از اشیاى مدل داده شده مربوط به این دوره ،شامل بازوبند ،پلاک ،شمسه ،دستبند ،انگشتر ،دکمه ،مهره ،گردنبند ،سنگ هاى قیمتى و …است .
پارتیان پارتیان به تزیینات و درخشان سازى اشیاء که در شرق ایران ؛ ا ملت هاى دیگر فرا گرفته بودند ،علاقه خاصى نشان مى دادند .سایر ملل نیز از روش هاى تزییناتى پارتیان ،پیروى مى کردند . در زمان پارتیان ،جواهرات ،زیبا تر و با شکوه تر شدند .طلا و جواهرات ،در مقیاس هاى کوچکتر و با طرح هایى ساده تر ،ساخته مى شدند .آنها از انواع مختلف تزئینات ،آویزها ،سنجاق هاى کوچک ،حلقه ها و سنگ هاى قیمتى استفاده مى کردند .کمربند ها وکلاه هاى تزیین شده از جواهرات ،در این دوره رواج داشت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *